Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, binalardaki ısı yalıtımının sağlanması için 2008 yılında Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği’ni yürürlüğe sokmuştur. Yönetmelik, binaların gereksinimlerini belirlemek ve yapı malzemelerini sınıflandırmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte binaların ısı yalıtımına uygun olarak inşa edilmesi veya yenilenmesi zorunlu hale gelmiştir. Dolayısıyla inşa edilen binaların malzemelerinin seçimi, uygulanması ve denetimi söz konusu yönetmeliğe göre yapılmalıdır. Bununla birlikte 2011 yılında yürürlüğe giren düzenleme ile 50 metrekareden büyük tüm binalar için Enerji Kimlik Belgesi zorunlu hale gelmiştir. Binaların enerji performanslarını sınıflandırarak düzenlemeleri bu sınıflandırmalara göre belirlenmesini sağlayan Enerji Kimlik Belgesi üç dereceden oluşmaktadır. A sınıfı, yüksek enerji verimliliğine sahip binaları; C sınıfı, yasal minimum standarda sahip binaları; G sınıfı ise enerji verimliliği düşük binaları ifade eder.
Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği Nedir?
Binalarda ısı yalıtımı, sert hava koşullarına karşı binanın iç bölümünün ısısının korunması ve soğuktan kaynaklı artan enerji tüketiminin azaltılarak çevrenin korunması bakımından oldukça gerekli bir uygulamadır.
Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği Maddeleri Nelerdir?
Amaç Kapsam ve Dayanak, Projelendirme Genel Esasları, Kaloriferli Binalara Dair Uygulama Esasları, Çeşitli ve Son Hükümler başlıklarıyla dört bölüme ayrılmış olan yönetmelik, binalardaki ısı yalıtımının gerekli olduğu koşullardan uygulamaya, özel durumlardan kontrollere kadar tüm süreci içeren kapsamlı bir yönetmeliktir.
Yönetmeliğin Amaç, Kapsam ve Dayanak adlı ilk bölümünde ısı yalıtımının kişiler ve çevre için gerekliliği açıklanır. Bu maddede 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamındaki tüm binaların yönetmeliği uygulamakla yükümlü olduğu belirtilir. Ayrıca 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamenin 32. maddesi kapsamına giren kamu, özel idare ve belediye binaları da uygulamaya dahildir. Yalnızca münferit olarak inşa edilen ve ısıtılmasına gerek olmayan depo, ardiye, ağıl gibi binalarda yönetmeliğin uygulanması zorunlu tutulur.
Yönetmeliğin Projelendirme Genel Esasları adlı ikinci bölümünde ise yönetmelik kapsamına giren il ve ilçeler belirtilir. Ayrıca binalar özelinde, ısı yalıtımı için yapılacak olan ısı ölçümünün koşulları ve ısı yalıtım değerlerinin miktarları açıklanır. TS 825 standartlarına göre hesaplanan ısı miktarının inşa edilen binanın mühendisi tarafından ölçülmesi ve yapı ruhsatı işlemleri sırasında idarelere bildirmesi istenir. Bununla birlikte inşa edilen binanın yapı bileşenleri, pencere alanları, kat sayısı, merkezi sistemin bina iskeletine olan etkisi, kolonlar, birleşim yerleri, binanın dış yüzeyi, havalandırma sistemleri ve yaz mevsiminin koşulları dikkate alınarak gerekli şartlar bildirilir. Konutlar dışındaki binalar için farklı bölümler arasındaki ısı hesabı için sınırların ölçülerinin ve değerlerinin şematik çizimi istenir. Bitişik projelendirilmiş binaların hesaplamaları ise bitişik duvar yüzeyinin dış bir duvar gibi hesaba dahil edilmesi beklenir. Yapılan hesaplamaların sonucunda yönetmelik gereğince kullanılacak yapı malzemesinin kalınlıklarına göre detaylar kesinleştirilir ve teknolojik gelişmelere göre yeni malzemelerin kullanılabileceği belirtilir. Son olarak Isı İhtiyacı Kimlik Belgesi’nin yetkili proje kişilerince ve uygulayıcılar tarafından onaylanması, izin belgesine eklenmesi ve bina girişine asılması beklenir.
Yönetmeliğin Kaloriferli Binalara Dair Uygulama Esasları adlı üçüncü bölümünde kazan daireleri, bacalar ve radyatörlere dair detaylı koşullar mevcuttur. Kazan daireleri için yakıt cinsi ve kazanların boyutunun ısı yalıtımı uygulamasına etki ettiği belirtilir. Kazan dairelerinin bir adet bina içine bir adet de bina dışına açılan kapısının bulunması, yanmaz malzemeden yapılması ve doğrudan merdiven boşluğuna açılmaması beklenir. Sızıntı, yangın gibi ihtimallere karşı binanın iç güvenliğini sağlayacak şekilde sızdırmaz kapılı küçük bir giriş odası gereklidir. Öte yandan kazanların etrafının müdahaleye açık, egzoz havasının atılacağı havalandırma sistemine sahip olması beklenir. Temiz hava girişinin taban, pis hava çıkışının sağlandığı bacanın ağzının ise tavan düzeyinde olması gerektiği belirtilir. Temiz hava girişi ve pis hava çıkışını sağlayan sistemlerin ölçüleri de ayrıca yönetmelikte belirtilir. Ölçüler, yakıtın cinsine göre değişiklik gösterir. Bununla birlikte uygun koşullarda kazanların çatıda kurulabileceği ve kazanlar için donmaya karşı havalandırma panjurlarını otomatik kapayan donanımların yapılabileceği belirtilir. Kazanların çatıya yapılması durumunda gürültü kirliliği olması adına izolasyon yapılması istenir. Ayrıca kazan dairesinden çıkış için kapı ve pencerelerin çıkış yönünde, kolay açılabilir tasarlanması gereklidir.
Yönetmeliğin üçüncü bölümünde bacalar için kazan dairelerinin kriterleri göz önünde bulundurulur. Bacaların, yakıtın türüne göre tercih edilmesi, bina içinde olması, temizleme kapağının bulunması ve bacalara kombi, jeneratör gibi başka cihazlarla ilgili bağlantılar yapılmaması beklenir. Katı ve sıvı yakıtlı kazanların malzemesi tuğla, gaz yakıtlı kazanlarda ise ısı ve yoğuşmaya dayanıklı malzemeler kullanılması istenir. Ayrıca gaz yakıtlı kazanlarda temizleme kapağına drenaj düzeni yapılır. Metal baca kullanılacaksa ses yalıtımı ve baca topraklaması yapılır. Bacaların dairesel ve mümkün olduğunca dik inşa edilmesi, çevredeki binalarla kapatılmaması gerekir. Radyatörler ise arkalarında yansıtıcı levhalarla veya film kaplamayla çevrelenmiş bir şekilde dış duvarlara montelenir. Son aşamada tüm sistemin otomatik kontrol düzeneğine sahip olması gerektiği belirtilmiştir.
Yönetmeliğin Çeşitli ve Son Hükümler adlı dördüncü bölümünde yürürlüğün çerçevesi ve denetim koşulları açıklanır. Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden önce yapım işi ihalesi ilan edilmiş kamu binaları ve yapı ruhsatı alınmış özel binalar için söz konusu yönetmeliğin hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilir. Bununla birlikte ısı yalıtımı için gerekli belgelere ek olarak yetkili idarelerce inşaat süresince denetimler gerçekleştirileceği beyan edilir. Denetim sırasında yetkili sorumlu inşaatın taban, döşeme, duvar ve tavan yapımı sırasında uygulanan yalıtımın projede verilen detaylara uygunluğunu kontrol eder ve ilgili idareye rapor iletir.
Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği Neden Önemli?
Isı yalıtımı hem topluluğun hem de çevrenin faydasını gözeten bir uygulama olduğundan ısı yalıtımı yönetmeliği de hem düzenli ve devamlı bir koruma sağlaması bakımından hem de beklenmedik kaza veya afetlerden korunması bakımından oldukça hayatidir. Yönetmeliğe uyulduğunda özellikle tasarruf bakımından %60 oranında bir yakıt ve enerji kazancı sağlanır. Pencere, doğrama, bodrum ve çatılarda yapılan yalıtımlarda ise bu oran %80 – 90 seviyelerine çıkabilir. Bu da 2 – 3 yıllık bir enerji tasarrufu demektir.
Yönetmeliğe uygun yapılan ısı yalıtımları sayesinde hava kirliliğine sebep olan yakıtların kirli gazları azaltılır. Dolayısıyla küresel ısınma ve hava kirliliğinin önüne geçilmiş olur. Ayrıca yönetmeliğe uygun olarak ısı yalıtımı yapmak olası kazaların önüne geçtiği gibi kazaların yaşanması durumunda da hızlı önlemlerin alınmasına olanak tanır. Bununla birlikte yönetmeliğe uygun ısı yalıtımı yapmak binanın ömrünü uzatırken kişilere de sağlıklı ve konforlu bir ortam sağlar. Isı yalıtımı sayesinde sıcaklık bina içinde dengeli dağıtılır ve rutubet, küf, kabarma, leke gibi sorunların önüne geçilmiş olur. Bu da binanın onarım masraflarını azaltır. Isı yalıtımı yapmak kontrollü yakıt kullanımı imkanı tanıdığından faturaların düşmesine de yardımcı olur. Enerji harcamalarındaki düşüş, kaynağa sahip ülkelerde doğal kaynakların korunmasına katkı sağlarken, Türkiye gibi kaynağı başka ülkelerden alan ülkeler için de dış ticaret açığının azaltılmasına da katkıda bulunur.
Isı yalıtımında yaz aylarında soğuğun, kış aylarında da sıcaklığın korunması söz konusudur. Bu nedenle binalarda ısı yalıtımının dış cepheden yapılması daha önemlidir. Binanın dışının manto gibi giydirilmesi sayesinde binanın iç bölümü kesintisiz bir şekilde yalıtılır, binanın iç ısısı daha uzun süre korunur ve verimlilik artar. Fakat konferans salonu, sinema ve tiyatro gibi binalarda geçici bir şekilde hızlı ısınmalar daha önemli olduğundan iç yalıtım da tercih edilen bir sistemdir.
